(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.325. అధ్యాయః 325
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి సుతభాజనకసంవాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-325-0x(6523)(78520)
అపరిత్యజ్య గార్హస్థ్యం కురురాజర్షిసత్తమ।
కః ప్రాప్తో భూపతిః సిద్ధిం మోక్షతత్త్వం వదస్వ మే॥ 12-325-1(78521)
సంన్యస్యతే యథాఽత్మాఽయం వ్యక్తస్యాత్మా యథా చ యత్।
పరం మోక్షస్య యచ్చాపి తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 12-325-2(78522)
భీష్మ ఉవాచ। 12-325-3x(6524)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
జనకస్య చ సంవాదం సులభాయాశ్చ భారత॥ 12-325-3(78523)
సంన్యాసఫలికః కశ్చిద్బభూవ నృపతిః పురా।
మైథిలో జనకో నామ ధర్మధ్వజ ఇతి శ్రుతః॥ 12-325-4(78524)
స వేదే మోక్షశాస్త్రే చ స్వే చ శాస్త్రే కృతశ్రమః।
ఇంద్రియాణి సమాధాయ శశాస వసుధామిమాం॥ 12-325-5(78525)
తస్య వేదవిదః ప్రాజ్ఞాః శ్రుత్వా తాం సాధువృత్తతాం।
లోకేషు స్పృహయంత్యన్యే పురుషాః పురుషేశ్వరం॥ 12-325-6(78526)
అథ ధర్మయుగే తస్మిన్యోగధర్మమనుష్ఠితా।
మహీమనుచచారైకా సులభా నామ భిక్షుకీ॥ 12-325-7(78527)
తయా జగదిదం కృత్స్నమటంత్యా మిథిలేశ్వరః।
తత్రతత్ర శ్రుతో మోక్షే కథ్యమానస్త్రిదండిభిః॥ 12-325-8(78528)
సాఽతిసూక్ష్మాం కథాం శ్రుత్వా తథ్యం నేతి ససంశయా।
దర్శనే జాతసంకల్పా జనకస్య బభూవ హ॥ 12-325-9(78529)
తత్ర సా విప్రహాయాఽథ పూర్వరూపం హి యోగతః।
అబిభ్రదనవద్యాంగీ రూపమన్యదనుత్తమం॥ 12-325-10(78530)
చక్షునింమేషమాత్రేణ లధ్వస్త్రగతిగామినీ।
విదేహానాం పురీం సుభ్రూర్జగామ కమలేక్షణా॥ 12-325-11(78531)
సా ప్రాప్య మిథిలాం రంయాం సమృద్ధజనసంకులాం।
భైక్ష్యచర్యాపదేశేన దదర్శ మిథిలేశ్వరం॥ 12-325-12(78532)
రాజా తస్యాః పరం దృష్ట్వా సౌకుమార్యం పునస్తదా।
కేయం కస్య కుతో వేతి బభూవాగతవిస్మయః॥ 12-325-13(78533)
తతోస్యాః స్వాగతం కృత్వా వ్యాదిశ్య చ వరాసనం।
పూజితాం పాదశౌచేన వరాన్నేనాప్యతర్పయత్॥ 12-325-14(78534)
అథ భుక్తవతీం ప్రీతాం రాజా తాం మంత్రిభిర్వృతః।
సర్వభాష్యవిదాం మధ్యే చోదయామాస భిక్షుకీం॥ 12-325-15(78535)
సులభా త్వస్య ధర్మేషు ముక్తో నేతి ససంశయా।
సత్వం సత్వేన యోగజ్ఞా ప్రవిష్టాఽభూన్మహీపతే॥ 12-325-16(78536)
నేత్రాభ్యాం నేత్రయోరస్య రశ్మీన్సంయోజ్య రశ్మిభిః।
సా స్మ తం చోదయిష్యంతీ యోగబంధైర్బబంధ హ॥ 12-325-17(78537)
జనకోప్యుత్స్మయన్రాజా భావమస్యా విశేషయన్।
ప్రతిజగ్రాహ భావేన భావమస్యా నృపోత్తమ॥ 12-325-18(78538)
తదేకస్మిన్నధిష్ఠానే సంవాదః శ్రూతయామయం।
ఛత్రాదిషు విముక్తస్య ముక్తాయాశ్చ త్రిదండకైః॥ 12-325-19(78539)
జనక ఉవాచ। 12-325-20x(6525)
భగవత్యాః క్వ చర్యేయం కృతా క్వ చ గమిష్యసి।
కస్య చ త్వం కుతో వేతి పప్రచ్ఛైనాం మహిపతిః॥ 12-325-20(78540)
శ్రుతే వయసి జాతౌ చ సద్భావో నాధిగంయతే।
ఏష్వర్థేషూత్తరం తస్మాత్ప్రవేద్యం మత్సమాగమే॥ 12-325-21(78541)
ఛత్రాదిషు విశేషేషు ముక్తం మాం విద్ధి తత్త్వతః।
సత్వాం సంవేత్తుమిచ్ఛామి మానార్హా హి మతాఽసిమే॥ 12-325-22(78542)
యస్మాచ్చైతన్మయా ప్రాప్తం జ్ఞానం వైశేషికం పురా।
యస్య నాన్యః ప్రవక్తాఽస్తి మోక్షే తమపి మే శృణు॥ 12-325-23(78543)
పరాశరసగోత్రస్య వృద్ధస్య సుమహాత్మనః।
భిక్షోః పంచశిఖస్యాహం శిష్యః పరమసంమతః॥ 12-325-24(78544)
సాంఖ్యజ్ఞానే చ యోగే చ మహీపాలవిధౌ తథా।
త్రివిధే మోక్షధర్మోస్మిన్గతాధ్వా ఛిన్నసంశయః॥ 12-325-25(78545)
స యథా శాస్త్రదృష్టేన మార్గేణేహ పరిభ్రమన్।
వార్షికాంశ్చతురో మాసాన్పురా మయి సుఖోషితః॥ 12-325-26(78546)
తేనాహం సాంఖ్యముఖ్యేన సుదృష్టార్థేన తత్త్వతః।
శ్రావితస్త్రివిధం మోక్షం న చ రాజ్యాద్ధి చాలితః॥ 12-325-27(78547)
సోహం తామఖిలాం వృత్తిం త్రివిధాం మోక్షసంహితాం।
ముక్తరాగశ్చరాంయేకః పదే పరమకే స్థితః॥ 12-325-28(78548)
వైరాగ్యం పునరేతస్య మోక్షస్య పరమో విధిః।
జ్ఞానాదేవ చ వైరాగ్యం జాయతే యేన ముచ్యతే॥ 12-325-29(78549)
జ్ఞానేన కురుతే యత్నం యత్నేన ప్రాప్యతే మహత్।
మహద్ద్వంద్వప్రమోక్షాయ సా సిద్ధిర్యా వయోతిగా॥ 12-325-30(78550)
సేయం పరమికా సిద్ధిః ప్రాప్తా నిర్ద్వంద్వతా మయా।
ఇహైవ గతమోహేన చరతా ముక్తసంగినా॥ 12-325-31(78551)
యథా క్షేత్రం మృదుభూతమద్భిరాప్లావితం తథా।
జనయత్యంకురం కర్మ నృణాం తద్వత్పునర్భవం॥ 12-325-32(78552)
యథా చోత్తాపితం బీజం కపాలే యత్రతత్ర వా।
ప్రాప్యాప్యంకురహేతుత్వమబీజత్వాన్న జాయతే॥ 12-325-33(78553)
తద్వద్భగవతాఽనేన శిఖాప్రోక్తేన భిక్షుణా।
జ్ఞానం కృతమబీజం మే విషయేషు న జాయతే॥ 12-325-34(78554)
నామిరజ్యతి కస్మింశ్చిన్నానర్థే న పరిగ్రహే।
నాభిరజ్యతి చైతేషు వ్యర్థత్వాద్రాగరోషయోః॥ 12-325-35(78555)
యశ్చ మే దక్షిణం బాహుం చందనేన సముక్షయేత్।
సవ్యం వాఽస్యాపి యస్తక్షేత్సమావేతావుభౌ మమ॥ 12-325-36(78556)
సుఖీ సోఽహమవాప్తార్థః సమలోష్టాశ్మకాంచనః।
ముక్తసంగః స్థితో రాజ్యే విశిష్టోఽన్యైస్త్రిదండిభిః॥ 12-325-37(78557)
మోక్షే హి త్రివిధా నిష్ఠా దృష్టాఽన్యైర్మోక్షవిత్తమైః।
జ్ఞానం లోకోత్తరం యచ్చ సర్వత్యాగశ్చ కర్మణాం॥ 12-325-38(78558)
జ్ఞాననిష్ఠాం వదంత్యేకే మోక్షశాస్త్రవిదో జనాః।
కర్మనిష్ఠాం తథైవాన్యే యతయః సూక్ష్మదర్శినః॥ 12-325-39(78559)
ప్రహాయోభయమప్యేవ జ్ఞానం కర్మ చ కేవలం।
తృతీయేయం సమాఖ్యాతా నిష్ఠా తేన మహాత్మనా॥ 12-325-40(78560)
యమే చ నియమే చైవ కామే ద్వేషే పరిగ్రహే।
మానే దంభే తథా స్నేహే సదృశాస్తే కుటుంబిభిః॥ 12-325-41(78561)
త్రిదండాదిషు యద్యస్తి మోక్షో జ్ఞానేన కేనచిత్।
ఛత్రాదిషు కథం న స్యాత్తుల్యహేతౌ పరిగ్రహే॥ 12-325-42(78562)
యేనయేన హి యస్యార్థః కారణేనేహ కర్మణి।
తత్తదాలంబతే సర్వద్రవ్యే స్వార్థపరిగ్రహే॥ 12-325-43(78563)
దోషదర్శీ తు గార్హస్థ్యే యో వ్రజత్యాశ్రమాంతరే।
ఉత్సృజన్పరిగృహ్ణంశ్చ సోఽపి సంగాన్న ముచ్యతే॥ 12-325-44(78564)
ఆధిపత్యే తథా తుల్యే నిగ్రహానుగ్రహాత్మకే।
రాజభిర్భిక్షుకాస్తుల్యా ముచ్యంతే కేన హేతునా॥ 12-325-45(78565)
అథ సత్యాధిపత్యేఽపి జ్ఞానేనైవేహ కేవలం।
ముచ్యంతే కిం న ముచ్యంతే పదే పరమకే స్థితాః॥ 12-325-46(78566)
కాషాయధారణం మౌండ్యం త్రివిష్టబ్ధం కమండలుం।
లింగాన్యుత్పథభూతాని న మోక్షాయేతి మే మతిః॥ 12-325-47(78567)
యది సత్యపి లింగేఽస్మింజ్ఞానమేవాత్ర కారణం।
నిర్మోక్షాయేహ దుఃఖస్య లింగమాత్రం నిరర్థకం॥ 12-325-48(78568)
అథవా దుఃఖశైథిల్యం వీక్ష్య లింగే కృతా మతిః।
కిం తదేవార్థసామాన్యం ఛత్రాదిషు న లక్ష్యతే॥ 12-325-49(78569)
ఆకించన్యే న మోక్షోస్తి కైంచన్యే నాస్తి బంధనం।
కైంచన్యే చేతరే చైవ జంతుర్జ్ఞానేన ముచ్యతే॥ 12-325-50(78570)
తస్మాద్ధర్మార్థకామేషు తథా రాజ్యపరిగ్రహే।
బంధనాయతనేష్వేషు విద్ధ్యబంధే పదే స్థితం॥ 12-325-51(78571)
రాజ్యైశ్వర్యమయః పాశః స్నేహాయతనబంధనః।
మోక్షాశ్మనిశితేనేహ చ్ఛిన్నస్త్యాగాసినా మయా॥ 12-325-52(78572)
సోహమేవం గతో ముక్తో జాతాస్థస్త్వయి భిక్షుకి।
అయథార్థం హి తే వర్ణం వక్ష్యామి శృణు తన్మమ॥ 12-325-53(78573)
సౌకుమార్యం తథా రూపం వపురగ్ర్యం తథా వయః।
తవైతాని సమస్తాని నియమశ్చేతి సంశయః॥ 12-325-54(78574)
యచ్చాప్యననురూపం తే లింగస్యాస్య విచేష్టితం।
ముక్తోఽయం స్యాన్న వేతి స్యాద్ధర్షితో మత్పరిగ్రహః॥ 12-325-55(78575)
న చ కామసమాయుక్తే యుక్తేఽప్యస్తి త్రిదండకే।
న రక్ష్యతే త్వయా చేదం న ముక్తస్యాస్తి గోపనా॥ 12-325-56(78576)
మత్పక్షసంశ్రయాచ్చాయం శృణు యస్తే వ్యతిక్రమః।
ఆశ్రయంత్యాః స్వభావేన మమ పూర్వపరిగ్రహం॥ 12-325-57(78577)
ప్రవేశస్తే కృతః కేన మమ రాష్ట్రే పురేపి వా।
కస్య వా సన్నికర్షాత్త్వం ప్రవిష్టా హృదయం మమ॥ 12-325-58(78578)
వర్ణప్రవరముఖ్యాఽసి బ్రాహ్మణీ క్షత్రియస్త్వహం।
నావయోరేకయోగోఽస్తి మా కృథా వర్ణసంకరం॥ 12-325-59(78579)
వర్తసే మోక్షధర్మేణ త్వం గార్హస్థ్యేఽహమాశ్రమే।
అయం చాపి సుకష్టస్తే ద్వితీయాశ్రమసంకరః॥ 12-325-60(78580)
సగోత్రాం వాఽసగోత్రాం వా న వేద త్వాం న వేత్థ మాం।
సగోత్రమావిశంత్యాస్తే తృతీయో గోత్రసంకరః॥ 12-325-61(78581)
అథ జీవతి తే భర్తా ప్రోషితోప్యథవా క్వచిత్।
అగంయా పరభార్యేతి చతుర్థో ధర్మసంకరః॥ 12-325-62(78582)
సా త్వమేతాన్యకార్యాణి కార్యాపేక్షా వ్యవస్యసి।
అవిజ్ఞానేన వా యుక్తా మిథ్యాజ్ఞానేన వా పునః॥ 12-325-63(78583)
అథవాపి స్వతంత్రాఽసి స్వదోషేణేహ కేనచిత్।
యది కించిచ్ఛ్రుతం తేఽస్తి సర్వం కృతమనర్థకం॥ 12-325-64(78584)
ఇదమన్యత్తృతీయం యే భావస్పర్శవిఘాతకం।
దుష్టాయాఽలక్ష్యతే లింగం వివృణ్వత్యా ప్రకాశితం॥ 12-325-65(78585)
న మయ్యేవాభిసంధిస్తే జయైషిణ్యా జయే కృతః।
యేయం మత్పరిషత్కృత్స్నా చేతుమిచ్ఛసి తామపి॥ 12-325-66(78586)
తథాఽర్హతస్తతశ్చ త్వం దృష్టిం స్వాం ప్రతిముంచసి।
మత్పక్షప్రతిఘాతాయ స్వపక్షోద్భవనాయ చ॥ 12-325-67(78587)
సా స్వేనామర్షజేన త్వమృద్ధిమోహేన మోహితా।
భూయః సృజసి యోగాంస్త్వం విషామృతమివైకతాం॥ 12-325-68(78588)
ఇచ్ఛతోరత్ర యో లాభః స్త్రీపుంసోరమృతోపమః।
అలాభశ్చాపి రక్తస్య సోపి దోషో విషోషమః॥ 12-325-69(78589)
మా త్యాక్షీః సాధు జానీష్వ స్వశాస్త్రమనుపాలయ।
కృతేయం హి విజిజ్ఞాసా ముక్తో నేతి త్వయా మమ॥ 12-325-70(78590)
ఏతత్సర్వం ప్రతిచ్ఛన్నం మయి నార్హసి గూహితం।
సా యది త్వం స్వకార్యేణ యద్యన్యస్య మహీపతేః।
తత్త్వమత్ర ప్రతిచ్ఛన్నా మయి నార్హసి గూహితం॥ 12-325-71(78591)
న రాజానం మృషా గచ్ఛేన్న ద్విజాతిం కథంచన।
న స్త్రియం స్త్రీగుణోపేతాం హన్యుర్హ్యేతే మృషాగతాః॥ 12-325-72(78592)
రాజ్ఞాం హి బలమైశ్వర్యం బ్రహ్మ బ్రహ్మవిదాం బలం।
రూపయౌవనసౌభాగ్యం స్త్రీణాం బలమనుత్తమం॥ 12-325-73(78593)
అత ఏతైర్బలైరేవ బలినః స్వార్థమిచ్ఛతా।
ఆర్జవేనాభిగంతవ్యా వినాశాయ హ్యనార్జవం॥ 12-325-74(78594)
సా త్వం జాతిం శ్రుతం వృత్తం భావం ప్రకృతిమాత్మనః।
కృత్యమాగమనే చైవ వక్తుమర్హసి తత్త్వతః॥ 12-325-75(78595)
భీష్మ ఉవాచ। 12-325-76x(6526)
ఇత్యేతైరసుఖైర్వాక్యైరయుక్తైరసమంజసైః।
ప్రత్యాదిష్టా నరేంద్రేణ సులభా న వ్యకంపత॥ 12-325-76(78596)
ఉక్తవాక్యే తు నృపతౌ సులభా చారుదర్శనా।
తతశ్చారుతరం వాక్యం ప్రచక్రామాథ భాషితుం॥ 12-325-77(78597)
సులభోవాచ। 12-325-78x(6527)
నవభిర్నవభిశ్చైవ దోషైర్వాగ్బుద్ధిదూషణైః।
అపేతముపపన్నార్థమష్టాదశగుణాన్వితం॥ 12-325-78(78598)
సౌక్ష్ంయం సాంఖ్యక్రమౌ చోభౌ నిర్ణయః సప్రయోజనః।
పంచైతాన్యర్థజాతాని వాక్యమిత్యుచ్యతే నృప॥ 12-325-79(78599)
ఏషామేకైకశోఽర్థానాం సౌక్ష్ంయాదీనాం స్వలక్షణం।
శృణు సంసార్యమాణానాం పదార్థపదవాక్యతః॥ 12-325-80(78600)
జ్ఞానం జ్ఞేయేషు భిన్నేషు యదా భేదేన వర్తతే।
తత్రాతిశయినీ బుద్ధిస్తత్సౌక్ష్ంయమితి వర్తతే॥ 12-325-81(78601)
దోషాణాం చ గుణానాం చ ప్రమాణం ప్రవిభాగతః।
కంచిదర్థమభిప్రేత్య సా సంఖ్యేత్యుపధార్యతాం॥ 12-325-82(78602)
ఇదం పూర్వమిదం పశ్చాద్వక్తవ్యం యద్వివక్షితం।
క్రమయోగం తమప్యాహుర్వాక్యం వాక్యవిదో జనాః॥ 12-325-83(78603)
ధర్మకామార్థమోక్షేషు ప్రతిజ్ఞాయ విశేషతః।
ఇదం తదితి వాక్యాంతే ప్రోచ్యతే స వినిర్ణయః॥ 12-325-84(78604)
ఇచ్ఛాద్వేషభవైర్దుఃఖైః ప్రకర్షో యత్ర జాయతే।
తత్ర యా నృపతే వృత్తిస్తత్ప్రయోజనమిష్యతే॥ 12-325-85(78605)
తాన్యేతాని యథోక్తాని సౌక్ష్ంయాదీని జనాధిప।
ఏకార్థసమవేతాని వాక్యం మమ నిశామయ॥ 12-325-86(78606)
ఉపేతార్థమభిన్నార్థం న్యాయవృత్తం న చాధికం।
నాశ్లక్ష్ణం న చ సందిగ్ధం వక్ష్యామి పరమం తతః॥ 12-325-87(78607)
న గుర్వక్షరసంయుక్తం పరాఙ్యుఖపదం న చ।
నానృతం న త్రివర్గేణ విరుద్ధం నాప్యసంస్కృతం॥ 12-325-88(78608)
న న్యూనం నష్టశబ్దం వా వ్యుత్క్రమాభిహితం న చ।
సదోషమభికల్పేన నిష్కారణమహేతుకం॥ 12-325-89(78609)
కామాత్క్రోధాద్భయాల్లోభాద్దైన్యాచ్చానార్థకాత్తథా।
హ్రీతోఽనుక్రోశతో మానాన్న వక్ష్యామి కథంచన॥ 12-325-90(78610)
వక్తా శ్రోతా చ వాక్యం చ యదా త్వవికలం నృప।
స మమేతి వివక్షాయాం తదా సోర్థః ప్రకాశతే॥ 12-325-91(78611)
వక్తవ్యే తు యదా వక్తా శ్రోతారమవమన్యతే।
స్వార్థమాహ పరార్థం తత్తదా వాక్యం న రోహతి॥ 12-325-92(78612)
అథ యః స్వార్థముత్సృజ్య పరార్థం ప్రాహ మానవః।
విశంకా జాయతే తస్మిన్వాక్యం తదపి దోషవత్॥ 12-325-93(78613)
యస్తు వక్తా ద్వయోరర్థమవిరుద్ధం ప్రభాషతే।
శ్రోతుశ్చైవాత్మనశ్చైవ స వక్తా నేతరో నృప॥ 12-325-94(78614)
తదర్థవదిదం వాక్యముపేతం వాక్యసంపదా।
`అవిక్షిప్తమనా రాజన్నేకాగ్రః శ్రోతుమర్హసి॥ 12-325-95(78615)
కాఽసి కస్య కుతో వేతి త్వయాఽహమితి చోదితా।
తత్రోత్తరమిదం వాక్యం రాజన్నేకమనాః శృణు॥' 12-325-96(78616)
యథా జతు చ కాష్ఠం చ పాంసవశ్చోదబిందవః।
సుశ్లిష్టాని తథా రాజన్ప్రాణినామిహ సంభవః॥ 12-325-97(78617)
శబ్దః స్పర్శో రసో రూపం గంధః పంచేంద్రియాణి చ।
పృథగాత్మా దశాత్మానం సంశ్లిష్టా జతుకాష్ఠవత్।
న చైషాం చోదనా కాచిదస్తీత్యేష వినిశ్చయః॥ 12-325-98(78618)
ఏకైకస్యేహ విజ్ఞానం నాస్త్యాత్మని తథా పరే।
న వేద చక్షుశ్చక్షుష్ట్వం శ్రోత్రం నాత్మని వర్తతే॥ 12-325-99(78619)
తథైవ వ్యభిచారేణ న వర్తంతే పరస్పరం।
ప్రశ్లిష్టం చ న జానంతి యథాఽఽప ఇవ పాంవసః॥ 12-325-100(78620)
వాహ్యానన్యానపేక్షంతే గుణాంస్తానపి మే శృణు।
రూపం చక్షుః ప్రకాశశ్చ దర్శనే హేతవస్త్రయః॥ 12-325-101(78621)
యథైవాత్ర తథాఽన్యేషు జ్ఞానజ్ఞేయేషు హేతవః।
జ్ఞానజ్ఞేయాంతరేతస్మిన్మనో నామాపరో గుణః॥ 12-325-102(78622)
విచారయతి యేనాయం నిశ్చయే సాధ్వసాధునీ।
ద్వాదశస్త్వపరస్తత్ర బుద్ధిర్నామ గుణః స్మృతః।
యేంన సంశయపూర్వేషు బోద్ధవ్యేషు వ్యవస్యతి॥ 12-325-103(78623)
అథ ద్వాదశకే తస్మిన్సత్వం నామాపరో గుణః।
మహాసత్వోఽల్పసత్వో వా జంతుయేనానుమీయతే॥ 12-325-104(78624)
క్షేత్రజ్ఞ ఇతి చాప్యన్యో గుణస్తత చతుర్దశః।
మమాయమితి యేనాయం మన్యతే న మమేతి చ॥ 12-325-105(78625)
అథ పంచదశో రాజన్గుణస్తత్రాపరః స్మృతః।
పృథక్కాలసమూహస్య సామగ్ర్యం తదిహోచ్యతే॥ 12-325-106(78626)
గుణస్త్వేకోఽపరస్తత్ర సంఘాత ఇతి షోడశః।
ఆకృతిర్వ్యక్తిరిత్యేతౌ గుణో యస్మిన్సమాశ్రితౌ॥ 12-325-107(78627)
సుఖాసుఖే జన్మమృత్యూ లాభాలాభౌ ప్రియాప్రియే।
ఇతి చైకోనర్విశోఽయం ద్వంద్వయోగ ఇతి స్మృతః॥ 12-325-108(78628)
ఊర్ధ్వమేకోనర్విశత్యా కాలో నామాపరో గుణః।
ఇతీమం విద్ధి వింశత్యా భూతానాం ప్రభవాప్యయం॥ 12-325-109(78629)
వింశకశ్చైవ సంఘాతో మహాభూతాని పంచ చ।
సదసద్భవాయోగౌ తు గుణావన్యౌ ప్రకాశకౌ॥ 12-325-110(78630)
ఇత్యేవం వింశతిశ్చైవ గుణాః సప్త చ యే స్మృతాః।
విధిః శుక్రం బలం చేతి త్రయ ఏతే గుణాః పరే॥ 12-325-111(78631)
ఏవం వింశచ్చ దశ చ కలాః సంఖ్యానతః స్మృతాః।
సమగ్రా యత్ర వర్తంతే తచ్ఛరీరమితి స్మృతం॥ 12-325-112(78632)
అవ్యక్తం ప్రకృతిం త్వాసాం కలానాం కశ్చిదిచ్ఛతి।
వ్యక్తం చాసాం తథైవాన్యః స్థూలదర్శీ ప్రపశ్యతి॥ 12-325-113(78633)
అవ్యక్తం యది వా వ్యక్తం ద్వయం వాఽథ చతుష్టయం।
ప్రకృతిం సర్వభూతానాం పశ్యంత్యధ్యాత్మచింతకాః॥ 12-325-114(78634)
సేయం ప్రకృతిరవ్యక్తా కలాభిర్వ్యక్తతాం గతా।
తతోఽహం త్వం చ రాజేంద్ర చే చాప్యంతే శరీరిణః। 12-325-115(78635)
విందున్యాసాదయోఽవస్థాః శుక్రశోణితసంభవాః।
యాసామేవ నిపాతేన కలలం నామ జాయతే॥ 12-325-116(78636)
కలలాద్బుద్బుదోత్పత్తిః పేశీ వా బుద్బుదాత్స్మృతా।
పేశ్యాస్త్వంగాభినిర్వృత్తిర్నఖరోమాణి చాంగతః॥ 12-325-117(78637)
సంపూర్ణే నవమే మాసి జంతోర్జాతస్య మైథిల।
జాయతే నామరూపత్వం స్త్రీపుమాన్వేతి లింగతః॥ 12-325-118(78638)
జాతమాత్రం తు తద్రూపం దృష్ట్వా తాంరనఖాంగులి।
కౌమారం రూపమాపన్నం రూపవానుపలభ్యతే॥ 12-325-119(78639)
కౌమారాద్యౌవనం చాపి స్థావిర్యం చాపి యౌవనాత్।
అనేన క్రమయోగేన పూర్వం పూర్వం న లభ్యతే॥ 12-325-120(78640)
కలానాం పృథగర్థానాం ప్రతిభేదః క్షణే క్షణే।
వర్తతే సర్వభూతేషు సౌక్ష్ంయాత్తు న విభావ్యతే॥ 12-325-121(78641)
న చైషామప్యయో రాజఁల్లక్ష్యతే ప్రభవో న చ।
అవస్థాయామవస్థాయాం దీపస్యేవార్చిషో గతిః॥ 12-325-122(78642)
తస్యాప్యేవంప్రక్తారస్య సదశ్వస్యేవ ధావతః।
అజస్రం సర్వలోకస్య కః కుతో వా న వా కుతః॥ 12-325-123(78643)
కస్యేదం కస్య వా నేదం కుతో వేదం న వా కుతః।
సంబంధః కోఽస్తి భూతానాం స్వైరప్యవయవైరిహ॥ 12-325-124(78644)
యథాఽఽదిత్యాన్మణేశ్చాపి వీరుద్భ్యశ్చైవ పావకః।
జాయంత్యేవం సముదయాత్కలానామిహ జంతవః॥ 12-325-125(78645)
ఆత్మన్యేవాత్మనాఽఽత్మానం యథా త్వమనుపశ్యసి।
ఏవమేవాత్మనాఽఽత్మానమన్యస్మిన్కిం న పశ్యసి॥ 12-325-126(78646)
యద్యాత్మని పరస్మింశ్చ సమతామధ్యవస్యసి।
అథ మాం కాఽసి కస్యేతి కిమర్థమనుపృచ్ఛసి॥ 12-325-127(78647)
ఇదం మే స్యాదిదం నేతి ద్వంద్వైర్ముక్తస్య మైథిల।
కాఽసి కస్య కుతో వేతి వచనైః కిం ప్రయోజనం॥ 12-325-128(78648)
రిపౌ మిత్రేఽథ మధ్యస్థే విజయే సంధివిగ్రహే।
కృతవాన్యో మహీపాలః కిం తస్మిన్ముక్తలక్షణం॥ 12-325-129(78649)
త్రివర్గం సప్తధా న్యస్తం యో న వేదేహ కర్మసు।
సంగవాన్యస్త్రివర్గే చ కిం తస్మిన్ముక్తలక్షణం॥ 12-325-130(78650)
ప్రియే వాఽప్యప్రియే వాఽపి దుర్బలే బలవత్యపి।
యస్య నాస్తి సమం చక్షుః కిం తస్మిన్మక్తలక్షణం॥ 12-325-131(78651)
తదయుక్తస్య తే మోక్షే యోఽభిమానో భవేన్నృప।
సుహృద్భిః సన్నివార్యస్తేఽవిరక్తస్యేవ భేషజం॥ 12-325-132(78652)
తాని తాన్యనుసందృశ్య సంగస్థానాన్యరిందం।
ఆత్మనాఽఽత్మని సంపశ్య కిమన్యన్ముక్తలక్షణం॥ 12-325-133(78653)
ఇమాన్యన్యాని సూక్ష్మాణి మోక్షమాశ్రిత్య కేనచిత్।
చతురంగప్రవృత్తాని సంగస్థానాని మే శృణు॥ 12-325-134(78654)
య ఇమాం పృథివీం కృత్స్నామేకచ్ఛత్రాం ప్రశాస్తి హ।
ఏకమేవ స వై రాజా పురమధ్యావసత్యుత॥ 12-325-135(78655)
తత్పురే చైకమేవాస్య గృహం యదధితిష్ఠతి।
గృహే శయనమప్యేకం నిశాయాం యత్ర లీయతే॥ 12-325-136(78656)
శయ్యార్ధం తస్య చాప్యత్ర స్త్రీపూర్వమధితిష్ఠతి।
తదనేన ప్రసంగేన ఫలేనాల్పేన యుజ్యతే॥ 12-325-137(78657)
ఏవమేవోపభోగేషు భోజనాచ్ఛాదనేషు చ।
గుణేష్వపరిమేయేషు నిగ్రహానుగ్రహం ప్రతి॥ 12-325-138(78658)
పరతంత్రః సదా రాజా స్వల్పే సోఽపి ప్రసజ్జతే।
సంధివిగ్రహయోగే చ కుతో రాజ్ఞః స్వతంత్రతా॥ 12-325-139(78659)
స్త్రీషు క్రీడావిహారేషు నిత్యమస్యాస్వతంత్రతా।
మంత్రే చామాత్యసహితే కుతస్తస్య స్వతంత్రతా॥ 12-325-140(78660)
యదా హ్యాజ్ఞాపయత్యన్యాంస్తత్రాస్యోక్తా స్వతంత్రతా।
అవశః కార్యతే తత్ర తస్మింస్తస్మిన్గుణే స్థితః॥ 12-325-141(78661)
స్వప్నకామో న లభతే స్వప్తుం కార్యార్థిభిర్జనైః।
శయనే చాప్యనుజ్ఞాతః సుప్త ఉత్థాప్యతేఽవశః॥ 12-325-142(78662)
స్నాహ్యాలభ పిబ ప్రాశ జుహుధ్యగీన్యజేత్యపి।
వదస్వ శృణు చాపీతి వివశః కార్యతే పరైః॥ 12-325-143(78663)
అభిగంయాభిగంయైవం యాచంతే సతతం నరాః।
న చాప్యుత్సహతే దాతుం విత్తరక్షీ మహాజనాన్॥ 12-325-144(78664)
దానే కోశక్షయోఽప్యస్య వైరం చాస్య ప్రయచ్ఛతః।
క్షణేనాస్యోఽపవర్తంతే దోషా వైరాగ్యకారకాః॥ 12-325-145(78665)
ప్రాజ్ఞాఞ్శూరాంస్తథా వైద్యానేకస్థానపి శంకతే।
భయమప్యనయే రాజ్ఞో యైశ్చ నిత్యముపాస్యతే॥ 12-325-146(78666)
తథా చైతే ప్రదుష్యంతి రాజన్యే కీర్తితా మయా।
తథైవాస్య భయం తేభ్యో జాయతే పశ్య యాదృశం॥ 12-325-147(78667)
సర్వః స్వేస్వే గృహే రాజా సర్వః స్వేస్వే గృహే గృహీ।
నిగ్రహానుగ్రహౌ కుర్వంస్తుల్యో జనక రాజభిః॥ 12-325-148(78668)
పుత్రా దారాస్తథైవాత్మా కోశో మిత్రాణి సంచయాః।
పరైః సాధారణా హ్యేతే తైస్తైరేవాస్య హేతుభిః॥ 12-325-149(78669)
హతో దేశః పురం దగ్ధం ప్రధానః కుంజరో మృతః।
లోకసాధారణేష్వేషు మిథ్యాజ్ఞానేన తప్యతే॥ 12-325-150(78670)
అముక్తో మానసైర్దుఃఖైరిచ్ఛాద్వేషప్రియోద్భవైః।
శిరోరోగాదిభీ రోగైస్తథైవ వినిపాతిభిః॥ 12-325-151(78671)
ద్వంద్వైస్తైస్తైరుపహతః సర్వతః పరిశంకితః।
బహుభిః ప్రార్థితం రాజ్యముపాస్తే గణయన్నిశాః॥ 12-325-152(78672)
తదల్పసుఖమత్యర్థం బహుదుఃఖమసారవత్।
తృణాగ్నిజ్వలనప్రఖ్యం ఫేనబుద్బుదసంనిభం॥ 12-325-153(78673)
కో రాజ్యమభిపద్యేత ప్రాప్య చోపశమం లభేత్।
మమేదమితి యచ్చేదం పురం రాష్ట్రం చ మన్యసే॥ 12-325-154(78674)
బలం కోశమమాత్యాంశ్చ కస్యైతాని న వా నృప।
మిత్రామాత్యపురం రాష్ట్రం దండః కోశో మహీపతిః॥ 12-325-155(78675)
`సప్తాంగశ్చైష సంఘాతో రాజ్యమిత్యుచ్యతే నృప।'
సప్తాంగస్యాస్య రాజ్యస్య త్రిదండస్యేవ తిష్ఠతః।
అన్యోన్యగుణయుక్తస్య కః కేన గుణతోఽధికః॥ 12-325-156(78676)
తేషుతేషు హి కాలేషు తత్తదంగం విశిష్యతే।
యేన యత్సిధ్యతే కార్యం తత్ప్రాధాన్యాయ కల్పతే॥ 12-325-157(78677)
సప్తాంగశ్చైవ సంఘాతస్త్రయశ్చాన్యే నృపోత్తమ।
సంభూయ దశవర్గోఽయం భుంక్తే రాజ్యం హి రాజవత్॥ 12-325-158(78678)
యశ్చ రాజా మహోత్సాహః క్షత్రధర్మే రతో భవేత్।
స తుష్యేద్దశభాగేన తతస్త్వన్యో దశావరైః॥ 12-325-159(78679)
నాస్త్యసాధారణో రాజా నాస్తి రాజ్యమరాజకం।
రాజ్యేఽసతి కుతో ధర్మో ధర్మేఽసతి కుతః పరం॥ 12-325-160(78680)
యోప్యత్ర పరమో ధర్మః పవిత్రం రాజరాజ్యయోః।
పృథివీ దక్షిణా యస్య సోఽశ్వమేధో న విద్యతే॥ 12-325-161(78681)
సాఽహమేతాని కర్మాణి రాజదుఃఖాని మైథిల।
సమర్థా శతశో వక్తుమథవాఽపి సహస్రశః॥ 12-325-162(78682)
స్వదేహే నాభిషంగో మే కుతః పరపరిగ్రహే।
న మామేవంవిధాం యుక్తామీదృశం వక్తుమర్హసి॥ 12-325-163(78683)
నను నామ త్వయా మోక్షః కృత్స్నః పంచశిఖాచ్ఛ్రుతః।
సోపాయః సోపనిషదః సోపసంగః సనిశ్చయః॥ 12-325-164(78684)
తస్య తే ముక్తసంగస్య పాశానాక్రంయ తిష్ఠతః।
ఛత్రాదిషు విశేషేషు పునః సంగః కథం నృప॥ 12-325-165(78685)
శ్రుతం తే న శ్రుతం మన్యే మృషా వాఽపి శ్రుతం శ్రుతం।
అథవా శ్రుతసంకాశం శ్రుతమన్యచ్ఛ్రుతం త్వయా॥ 12-325-166(78686)
అథాపీమాసు సంజ్ఞాసు లౌకికీషు ప్రతిష్ఠసే।
అభిషంగావరోధాభ్యాం బద్ధస్త్వం ప్రాకృతో యథా॥ 12-325-167(78687)
సత్వేనానుప్రవేశో హి యోఽయం త్వయి కృతో మయా।
కిం తవాపకృతం తత్ర యది ముక్తోఽసి సర్వశః॥ 12-325-168(78688)
నియమో హ్యేషు ధర్మేషు యతీనాం శూన్యవాసితా।
శూన్యమావాసయంత్యా చ మయా కిం కస్య దూషితం॥ 12-325-169(78689)
న పాణిభ్యాం న బాహుభ్యాం పాదోరుభ్యాం న చానఘ।
న గాత్రాక్యవైరన్యైః స్పృశామి త్వాం నరాధిప॥ 12-325-170(78690)
కులే మహతి జాతేన హ్రీమతా దీర్ఘదర్శినా।
నైతత్సదసి వక్తవ్యం సద్వాఽసద్వా మిథః కృతం॥ 12-325-171(78691)
బ్రాహ్మణా గురవశ్చేమే తథా మాన్యా గురూత్తమాః।
త్వం చాథ గురురప్యేషామేవమన్యోన్యగౌరవం॥ 12-325-172(78692)
తదేవమనుసందృశ్య వాచ్యావాచ్యం పరీక్షతా।
స్త్రీపుంసోః సమవాయోఽయం త్వయా వాచ్యో న సంసది॥ 12-325-173(78693)
యథా పుష్కరపర్ణస్థం జలం తత్పర్ణసంస్థితం।
తిష్ఠత్యస్పృశతీ తద్వత్త్వపి వత్స్యామి మైథిల॥ 12-325-174(78694)
యది చాద్య స్పృశంత్యా మే స్పర్శం జానాసి కంచన।
జ్ఞానం కృతమబీజం తే కథం తేనేహ భిక్షుణా॥ 12-325-175(78695)
స గార్హస్థ్యాచ్చ్యుతశ్చ త్వం మోక్షం చానాప్య దుర్విదం।
ఉభయోరంతరాలే వై వర్తసే మోక్షవాదికః॥ 12-325-176(78696)
న హి ముక్తస్య ముక్తేన జ్ఞస్యైకత్వపృథక్త్వయోః।
భావాభావసమాయోగే జాయతే వర్ణసంకరః॥ 12-325-177(78697)
వర్ణాశ్రమాః పృథక్త్వేన దృష్టార్థస్యాపృథక్త్వతః।
నాన్యదన్యదితి జ్ఞాత్వా నాన్యదన్యత్ర వర్తతే॥ 12-325-178(78698)
పాపౌ కుండం తథా కుండే పయః పయసి మక్షికా।
ఆశ్రితాశ్రయయోగేన పృథక్త్వేనాశ్రితాః పునః॥ 12-325-179(78699)
న తు కుండే పయోభావః పయశ్చాపి న మక్షికా।
స్వయమేవాశ్రయంత్యేతే భావా న తు పరాశ్రయం॥ 12-325-180(78700)
పృథక్త్వాదాశ్రమాణాం చ వర్ణాన్యత్వే తథైవ చ।
పరస్పరపృథక్త్వాచ్చ కథం తే వర్ణసంకరః॥ 12-325-181(78701)
నాస్మి పర్ణోత్తమా జాత్యా న వైశ్యా నావరా తథా।
తవ రాజన్సవర్ణాఽస్మి శుద్ధయోనిరవిప్లుతా॥ 12-325-182(78702)
ప్రధానో నామ రాజర్షిర్వ్యక్తం తే శ్రోత్రమాగతః।
కులే తస్య సముత్పన్నాం సులభాం నామ విద్ధి మాం॥ 12-325-183(78703)
ద్రోణశ్చ శతశృంగశ్చ వక్రద్ధారశ్చ పర్వతః।
మమ సత్రేషు పూర్వేషాం చితా మఘవతా సహ॥ 12-325-184(78704)
సాహం తస్మిన్కులే జాతా భర్తర్యసతి మద్విధే।
వినీతా మోక్షధర్మేషు చరాంయేకా మునివ్రతం॥ 12-325-185(78705)
నాస్మి సత్రప్రతిచ్ఛన్నా న పరస్వాభిమానినీ।
న ధర్మసంకరకరీ స్వధర్మేఽస్మి దృఢవ్రతా॥ 12-325-186(78706)
నాస్థిరా స్వప్రతిజ్ఞాయాం నాసమీక్ష్య ప్రవాదినీ।
నాసమీక్ష్యాగతా చేహ త్వత్సకాశం జనాధిప॥ 12-325-187(78707)
మోక్షే తే భావితాం బుద్ధిం శ్రుత్వాఽహం కుశలైషిణీ।
తవ మోక్షస్య చాప్యస్య జిజ్ఞాసార్థమిహాగతా॥ 12-325-188(78708)
న వర్గస్థా బ్రవీంయేతత్స్వపక్షపరపక్షయోః।
ముక్తో విముచ్యతే యశ్చ శాంతౌ యశ్చ న శాంయతి॥ 12-325-189(78709)
యథా శూన్యే పురాఽగారే భిక్షురేకాం నిశాం వసేత్।
తథాఽహం త్వచ్ఛరీరేఽస్మిన్నిమాం వత్స్యామి శర్వరీం॥ 12-325-190(78710)
సాఽహం మానప్రదానేన వాగాతిథ్యేన చార్చితా।
సుప్తా సుశరణం ప్రీతా శ్వో గమిష్యామి మైథిల॥ 12-325-191(78711)
భీష్మ ఉవాచ। 12-325-192x(6528)
ఇత్యేతాని స వాక్యాని హేతుమంత్యర్థవంతి చ।
శ్రుత్వా నాధిజగౌ రాజా కించిదన్యదతః పరం॥ ॥ 12-325-192(78712)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి పంచవింశత్యధికత్రిశతతమోఽధ్యాయః॥ 325॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-325-2 అవ్యయస్య యథాత్మా చ వ్యక్తస్యాత్మా యథా చ యదితి ధ. పాఠః॥ 12-325-4 సంన్యాసఫలం సంయగ్దర్శనం తదస్యాస్తీతి సంన్యాసఫలికః॥ 12-325-5 స్వే శాస్త్రే దండనీతౌ॥ 12-325-7 అనుష్ఠితా కర్తరిక్తః॥ 12-325-8 మోక్షే మోక్షశాస్త్రే నిష్ణాత ఇతి శేషః॥ 12-325-9 నేతి నవేతి॥ 12-325-10 తతః సా విప్రభార్యాశ్చ పూర్వరూపవియోగత ఇతి ట. డ. పాఠః॥ 12-325-11 లఘు శీఘ్రమస్రగత్యా గచ్ఛతీతి సా। విదేహానాం పదమితి డ. పాఠః॥ 12-325-15 భాష్యవిదాం సూత్రార్థజ్ఞానాం మధ్యే। అథ భుక్తవతీ ప్రీతా రాజానం మంత్రిభిర్వృతమితి। చోదయామాసభిక్షుకీతి చ. ఝ. పాఠః॥ 12-325-16 సులభాఽయం స్వధర్మేషు ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-325-18 భావమాశయమేనం మూకం కరిష్యామీత్యేవంరూపం। విశేషయన్నభిభవన్॥ 12-325-20 భవత్యాచక్ష్వ వార్షేయం కుతః క్వ చ గమిష్యసి ఇతి డ. థ. పాఠః॥ 12-325-29 మోక్షస్య పరమో నిధిరితి ధ. పాఠః॥ 12-325-30 సా సిద్ధిర్యా చ యోగితేతి థ. పాఠః॥ 12-325-42 జ్ఞానేన కస్యచిదితి ఝ. పాఠః॥ 12-325-45 ఆధిపత్యే తథా తుల్యే నిగ్రహానుగ్రహాత్మకాః। రాజానో భిక్షుకాచార్యా ముచ్యంతే ఇతి డ. థ. పాఠః॥ 12-325-46 ముచ్యంతే సర్వపాపేభ్యో దేహే పరమకే స్థితా ఇతి ఝ. పాఠః॥ 12-325-47 లింగాన్యన్యార్థభూతానీతి ట. డ. థ. పాఠః॥ 12-325-49 ఛత్రాదిషు న లభ్యత ఇతి ట.డ. పాఠః॥ 12-325-54 నచైతాని సమస్తానీతి ధ. పాఠః॥ 12-325-58 సంనిసర్గాత్త్వం ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-325-60 ద్వితీయో వర్ణసంకర ఇతి డ. పాఠః॥ 12-325-62 ప్రేరితా తేన గచ్ఛసీతి ధ. పాఠః॥ 12-325-63 కార్యార్థజ్ఞా వ్యవస్యసీతి ధ. పాఠః॥ 12-325-65 తద్వక్తవ్యం ప్రకాశితమి డ. పాఠః॥ 12-325-67 అర్హతః పూజ్యాన్ ఉద్దిశ్య॥ 12-325-70 మాప్రాక్షీరితి ధ. పాఠః॥ 12-325-87 నాపేతార్థం న భిన్నార్థం నాపవృత్తం న చాధికమితి డ. పాఠః॥ 12-325-89 న నిష్ఠానమహేతుకమితి డ. పాఠః॥ 12-325-90 దైన్యాదన్యాయ్యకాత్తథేతి డ. పాఠః॥ 12-325-93 నిఃశంకో జాయతే తస్మిన్నితి ధ. పాఠః॥ 12-325-100 ప్రశ్లిష్టా నాభిజాయంతే యథాద్భిరివ పాంసవ ఇతి డ. పాఠః॥ 12-325-103 అథ త్రయోదశే తస్మిన్బుద్ధిర్నామ గుణః స్మృత ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-325-106 పృథక్కలాసమూహస్యేతి ఝ. పాఠః॥ 12-325-111 విధిః శుద్ధం బలం చేతీతి ధ. పాఠః॥ 12-325-114 అవ్యక్తాం యది వా వ్యక్తాం ద్వయీమథ చతుష్టయీమితి ట. థ. పాఠః॥ 12-325-122 న చైషామప్యథో రాజన్నితి ట. పాఠః। న చాసామప్యథో రాజన్నితి డ. పాఠః॥ 12-325-128 ఇదం మే స్యాదిదం చేతి ఇతి డ. థ. పాఠః॥ 12-325-130 సప్తధా వ్యస్తమితి డ. పాఠః॥ 12-325-141 తస్మింస్తస్మిన్క్షణే స్థిత ఇతి ఝ. పాఠః॥ 12-325-151 తథైవాభినియంతృభిరితి ఝ. పాఠః॥ 12-325-152 బహుప్రత్యర్థికం రాజ్యమితి ఝ. ధ. పాఠః॥ 12-325-168 అంగనానుప్రవేశోఽపి ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-325-169 నియమో హ్యేషు వర్ణేష్వితి ఝ. పాఠః॥ 12-325-174 జలం తత్పత్రసంజ్ఞితమితి ధ. పాఠః। తత్పణంమస్పృశదితి ఝ. పాఠః॥ 12-325-175 యది వాప్యస్పృశంత్యా మే ఇతి ట. డ. ధ. పాఠః॥ 12-325-176 మోక్షం చావాప్య దుర్లభమితి డ. థ. పాఠః॥ 12-325-178 పృథక్త్వే చ దృష్టాస్యార్థాః పృథక్కృతా ఇతి ట. డ. పాఠః॥ 12-325-184 ద్రోణాదయః పర్వతా మమ పూర్వేషఆం సత్రేషు మఘవతా సహ చితాశ్చయనే ఇష్టకాస్థానే నివేశితా ఇత్యర్థః। చిత్యాం మఘవతా సహేతి థ. పాఠః॥ 12-325-185 భర్తర్యసతి మద్గృహే ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-325-186 సత్రప్రతిచ్ఛన్నా కపటసంన్యాసినీ। న పరస్వాపహారిణీతి ఝ. పాఠః॥ 12-325-189 ముక్తో వ్యాయచ్ఛతే యశ్చేతి ఝ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.